Panayiotis Koutsabasis


Homepage > For students > Ακαδημαϊκή δεοντολογία και αποφυγή λογοκλοπής

Ακαδημαϊκή δεοντολογία και αποφυγή λογοκλοπής

Η συγγραφή της διπλωματικής εργασίας απαιτείται να ακολουθεί την ακαδημαϊκή δεοντολογία ως προς την αναγνώριση της συμβολής των άλλων ερευνητών και την απόδοση παραπομπών στις πηγές στις οποίες έχει βασιστεί. Η τήρηση κανόνων ακαδημαϊκής δεοντολογίας δεν είναι πάντα μια εύκολη υπόθεση: προϋποθέτει την ικανότητα κριτικής αντιμετώπισης κατά την μελέτη των πηγών και απαιτεί επιμέλεια κατά την οργάνωση της μελέτης, των πηγών και την συγγραφή του κειμένου.
Είναι ίσως περιττό, αλλά πρέπει να επισημανθεί ότι το κείμενο δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση μια πλήρη αναφορά για την συμμόρφωση με την ακαδημαϊκή δεοντολογία ή την αποφυγή της λογοκλοπής. Ο σκοπός του κειμένου είναι να ευαισθητοποιήσει και να αναδείξει τη σημασία της ακαδημαϊκής δεοντολογίας κατά την έρευνα και συγγραφή της διπλωματικής εργασίας και να δώσει πρακτικές οδηγίες συμμόρφωσης και παραδείγματα προς αποφυγή. Επίσης, δίνονται αναφορές σε αναλυτικότερα κείμενα που περιέχουν περισσότερα παραδείγματα και περιπτώσεις. Τέλος, επισημαίνεται ότι στα πλαίσια της παράδοσης της διπλωματικής εργασίας απαιτείται να υπογραφεί από τον/την φοιτητή/φοιτήτρια δήλωση συμμόρφωσης με την ακαδημαϊκή δεοντολογία και την αποφυγή λογοκλοπής, η οποία παρατίθεται.

Λογοκλοπή: ορισμοί, και μερικές παρατηρήσεις

Η λογοκλοπή (plagiarism) έχει οριστεί ως:

Η ακαδημαϊκή ελευθερία –όπως κάθε μορφή ελευθερίας- προϋποθέτει κανόνες και δεοντολογία που αφορούν και σε θέματα συγγραφής και τεκμηρίωσης των επιστημονικών εργασιών.
Μέχρι και πριν από κάποιες δεκαετίες, η λογοκλοπή δεν θεωρείτο τόσο σημαντικό ζήτημα στην επιστημονική έρευνα για διάφορους λόγους (Grudin, 2004) όπως: η συνήθεια της προφορικής παράδοσης του παρελθόντος, η δυσκολία εντοπισμού των πρωτότυπων εργασιών (χειρονακτική εργασία, εξαιρετικά χρονοβόρα), η ανυπαρξία αυτόματων εργαλείων αναζήτησης και ελέγχου, κ.α.
Πλέον, παρότι υπάρχουν (λίγες ακόμα) περιπτώσεις και επιστημονικές περιοχές όπου η επανάληψη –από τον ίδιο τον συγγραφέα μόνο!- μέρους ή ακόμα και ολόκληρης δημοσίευσης είναι ακόμα θεμιτή (π.χ. κάποιες περιπτώσεις αναδημοσίευσης από Εθνικό συνέδριο σε Διεθνές), στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων η λογοκλοπή θεωρείται μέγιστο παράπτωμα ενός ερευνητή: είναι ηθικά απαράδεκτο να μην αναφέρεται ο ερευνητής που μας έχει βοηθήσει να διαμορφώσουμε τις δικές μας ιδέες και γνώσεις, ενώ πλέον δεν είναι σπουδαίος κόπος να (ξανά-) εντοπιστούν (στο διαδίκτυο) και να τεκμηριωθούν οι πηγές της εργασίας.
Το φαινόμενο της λογοκλοπής δεν αφορά φυσικά μόνο τον ακαδημαϊκό χώρο, αλλά την δημοσιογραφία, τα ΜΜΕ, τον κινηματογράφο (όσον αφορά το σενάριο), και γενικότερα τη δημιουργική βιομηχανία (?W1). Πρέπει πάντως να τονιστεί ότι η λογοκλοπή στον ακαδημαϊκό χώρο και του ζητήματος της παραβίασης των πνευματικών δικαιωμάτων στη δημιουργική βιομηχανία: οι ακαδημαϊκοί κατά κανόνα παραχωρούν τα πνευματικά δικαιώματα των εργασιών τους στους εκδοτικούς οίκους (προκειμένου αυτές να δημοσιευτούν). Με άλλα λόγια η λογοκλοπή δεν θίγει με οικονομικούς όρους τον ερευνητή που έχει διατυπώσει κάποια ιδέα, αλλά θίγει στο ηθικό και ουσιαστικό επίπεδο την ακαδημαϊκή κοινότητα γενικότερα.
Σε κάθε περίπτωση, η προσέγγιση της έρευνας, μελέτης και συγγραφής κάθε τύπου εργασίας με άγνοια ή αδιαφορία της σημασίας και των δυνητικών συνεπειών της ενδεχόμενης λογοκλοπής μπορεί να έχει τρομερά αρνητικές συνέπειες για την ποιότητα της εργασίας, και στο ηθικό επίπεδο για την φήμη του ερευνητή-μελετητή που προβαίνει στη λογοκλοπή.

Η σημασία της συμμόρφωσης στην ακαδημαϊκή δεοντολογία και μερικοί λόγοι να αποφύγετε την λογοκλοπή

Η συμμόρφωση στην ακαδημαϊκή δεοντολογία κατά την συγγραφή της διπλωματικής εργασίας έχει τις εξής θετικές επιπτώσεις:

Σύμφωνα με το (G4), μερικοί λόγοι για να αποφύγετε την λογοκλοπή είναι οι εξής:

Επίσης,

Μην ξεχνάτε όμως ότι η αποφυγή της λογοκλοπής δεν είναι κάτι δύσκολο. Κατά κανόνα, αρκεί να αναφέρετε τις πηγές σας (G1, G3)..

Σημαντικοί κανόνες εργασίας ώστε να εξασφαλίζεται η ακαδημαϊκή δεοντολογία και να αποφεύγεται η λογοκλοπή

Μερικοί σημαντικοί και πρακτικοί κανόνες εργασίας ως προς την αποφυγή της λογοκλοπής είναι οι εξής:

Παραδείγματα προς αποφυγή! Τι δεν πρέπει να κάνετε.

Ο οδηγός (G4) συνοψίζει μερικές τακτικές λογοκλοπής στις εξής (και προσφέρει και αναλυτικά παραδείγματα):

Λόγοι που συντελούν στην λογοκλοπή

Ο οδηγός (W2) συνοψίζει λόγους για τους οποίους παρουσιάζεται το φαινόμενο της λογοκλοπής. Οι πιο σημαντικοί από αυτούς αναφέρονται παρακάτω:

Δήλωση συμμόρφωσης με την ακαδημαϊκή δεοντολογία και την αποφυγή λογοκλοπής

Η διπλωματική εργασία θα πρέπει να περιλαμβάνει μια σελίδα υπογεγραμμένη από τον φοιτητή η οποία να δηλώνει τα εξής:

Δηλώνω υπεύθυνα ότι η διπλωματική εργασία είναι εξ’ ολοκλήρου δικό μου έργο και κανένα μέρος της δεν είναι αντιγραμμένο από έντυπες ή ηλεκτρονικές πηγές, μετάφραση από ξενόγλωσσες πηγές και αναπαραγωγή από εργασίες άλλων ερευνητών ή φοιτητών. Όπου έχω βασιστεί σε ιδέες ή κείμενα άλλων, έχω προσπαθήσει με όλες μου τις δυνάμεις να το προσδιορίσω σαφώς μέσα από την καλή χρήση αναφορών ακολουθώντας την ακαδημαϊκή δεοντολογία.

Αναφορές

Επιστημονική βιβλιογραφία

  1. Grudin, J. 2004. Crossing the Divide. ACM Transactions on Computer-Human Interaction, 11, 1, 1-25.

Χρήσιμοι οδηγοί συγγραφής σύμφωνα με την ακαδημαϊκή δεοντολογία

  1. [G1] City University of New York, Avoiding and Detecting Plagiarism, http://web.gc.cuny.edu/provost/pdf/AvoidingPlagiarism.pdf , March 2005, accessed 02.04.2009
  2. [G2] Indiana University, Writing Tutorial Services, http://www.indiana.edu/~wts/pamphlets/plagiarism.shtml, accessed 02.04.2009
  3. [G3] Plagiarism.org, http://www.plagiarism.org/learning_center/home.html , accessed 02.04.2009
  4. [G4] San Antonio College, Writing & Research Guides, http://www.accd.edu/sac/library/faculty/deosdade/WRITING.HTM, accessed 02.04.2009.

Σχετικοί δικτυακοί τόποι

  1. [W1] Humanities Department and Arthur C. Banks Jr. Library, Capital Community College, Hartford, Connecticut, “A Statement on Plagiarism” in “A Guide for Writing Research Papers Based on Modern Language Association (MLA) Documentation,” May 2004, Powerpoint Presentation, http://memo.cgu.edu.tw/yu-yen/Research%20Paper%20MLA.ppt , accessed 02.04.2009.
  2. [W2] Merriam-Webster Online Dictionary, Plagiarizing, http://www.merriam-webster.com/dictionary/plagiarizing , accessed 02.04.2009.
  3. [W3] Plagiarism.org, http://www.plagiarism.org/ , accessed at 02.04.2009
  4. [W4] Wikipedia on plagiarism, http://en.wikipedia.org/wiki/Plagiarism , accessed at 02.04.2009